प्रतिनिधी, 13 ऑक्टोबर: अभिनेते नाना पाटेकर यांच्या निधनानंतर त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचे अनेक अज्ञात पैलू आणि रंजक किस्से नव्याने समोर येत आहेत. लष्करी पार्श्वभूमीमुळे आलेली शिस्त, स्वावलंबन, वाचन आणि फिटनेसची आवड तसेच शेती व गावाकडची ओढ अशा त्यांच्या विविध सवयींची चर्चा होत आहे. गोरगरिबांच्या मदतीसाठी नेहमी धावून जाणाऱ्या नानांच्या या आठवणींना त्यांचे मित्र आणि निकटवर्तीय उजाळा देत आहेत.
त्यांच्या स्वावलंबी आणि शिस्तबद्ध स्वभावाचा फटका एका बड्या निर्मात्यालाही बसला होता. अभिनेते परेश रावल यांनी 'लल्लनटॉप'ला दिलेल्या एका मुलाखतीत हा भन्नाट किस्सा उघड केला होता. एका चित्रपटाच्या निमित्ताने एक निर्माता नानांच्या घरी गेला होता. त्यावेळी नानांनी त्याला मटण खाणार का, असे विचारले आणि स्वतः मटण बनवले. दोघांनी पोटभर जेवण केल्यानंतर नानांनी त्या निर्मात्याला, "आता जेवण केलंस ना? जा जाऊन भांडी घास," असे सांगितले. नानांच्या या बोलण्यानंतर त्या निर्मात्याने खरोखरच भांडी घासली होती.
परेश रावल यांनी नानांचा उल्लेख वेगळ्याच मातीचा 'बाप माणूस' असा केला आहे. हिंदी चित्रपटसृष्टीमध्ये सहाय्यक अभिनेत्यासाठी चक्क एक कोटी रुपये मानधनाची मागणी करणारे नाना हे पहिलेच कलाकार होते. ज्या काळात मोठे हिरोही एवढे पैसे मागायला घाबरायचे, तेव्हा नानांनी निर्मात्याकडून एक कोटी रुपये मिळवले होते. त्यांच्या या स्वभावामुळेच परेश रावल यांनी त्यांना 'वेगळंच रसायन' म्हटले आहे.
१९८६ साली आलेला 'अंकुश' हा चित्रपट नानांच्या करिअरला कलाटणी देणारा ठरला. दिग्दर्शक एन. चंद्रा यांनी १० हजार रुपयांत त्यांना या चित्रपटासाठी साईन केले होते आणि ३ हजार रुपये ॲडव्हान्स दिला होता. उरलेले ७ हजार रुपये सिनेमा प्रदर्शित झाल्यानंतर व्यवसायातून मिळणार होते. या पैशातून नानांना स्कूटर घ्यायची होती. मात्र, शूटिंगदरम्यान निर्मात्याचे पैसे संपले आणि काम थांबले. अशा वेळी कथेवर आणि दिग्दर्शक मित्रावर असलेल्या विश्वासापोटी नानांनी स्वतःचे घर गहाण ठेवले. त्यांनी २ लाख रुपये उभे करून निर्मात्याला दिले व चित्रपट पूर्ण झाला.
'अंकुश' बॉक्स ऑफिसवर सुपरहिट ठरला आणि नाना स्टार झाले. त्यानंतर एन. चंद्रा यांनी नानांचे गहाण ठेवलेले घर सोडवण्यास मदत केली आणि त्यांना एक नवी स्कूटरही भेट दिली. नानांच्या 'पुरुष' (१९८१) या नाटकाचाही असाच एक गाजलेला किस्सा आहे. सलग १६ वर्षे चाललेल्या या नाटकाचे त्यांनी तब्बल १८०० प्रयोग केले. यामध्ये त्यांनी साकारलेला खलनायक इतका घृणास्पद होता की, रागाच्या भरात महिला प्रेक्षक त्यांच्यावर स्टेजवर चपला आणि बूट भिरकावायच्या. जेव्हा त्या महिला स्टेजवर येऊन चपला परत मागायच्या, तेव्हा नाना त्यांना नकार द्यायचे आणि प्रेक्षकांनी दिलेला 'सन्मान' समजून त्या चपला स्वतःकडेच जपून ठेवायचे.
